Նոյն ու ջրհեղեղի պատմությունը՝ մոտ 2000 տարի առաջ գրված շումերական աղբյուրներից, կամ վերջիններիս ավելի ուշ և աղավաղված պատմության կրկնօրինակներ են։
Շումերական էպոսները պատմում են Ութնապաշտի` Արևապաշտի մասին, որ ղեկավարեց ջրհեղեղից փրկումը Արարատ հասնելով:
Միաստվածությունն մինչ քրիստոնեությունը
Մթա. 6րդ դարում միաստվածությանը` մեկ գլխավոր աստծո գաղափարը նոր չէր, վաղուց արդեն հայտնի էր, օրինակ
Մթա. 6րդ դարում միաստվածությանը` մեկ գլխավոր աստծո գաղափարը նոր չէր, վաղուց արդեն հայտնի էր, օրինակ
- Եգիպտոսի Ակենաթեն` Ամենոտեպ IV. փարավոնը, ում մայրն ու կինը Միտանիի հուրի հայեր էին, Եգիպտոսում կատարեց կրոնական հեղափոխություն մթա. 14րդ դարում, հիմնադրեց Ատեն՝ արևի աստծո, որպես միակ աստծո, պաշտամունքը և ուսմունքը, Հայաստանի արևապաշտ հավատքի սկզբունքներով:
- Զրադաշտությունը` ռաբբիներին ազատություն ու միջոցներ նվիրած Կյուռոս կայսրի պետական կրոնն էր, մեկ աստծո՝ Ահուրա Մազդայի պաշտամունքը:
